موش-آزمایشگاهی

موج شکن انزلی / چندی ست که احیای تالاب انزلی با استفاده از روش بایوجمی در صدر اخبار  قرار گرفته و حاشیه های بی شماری هم به دنبال داشته است. از اجرای طرح بدون آزمایش های لازم، تا ریختن مواد به دور از چشم فعالان محیط زیستی و برگزاری جلسات مخفیانه. در این میان مخالفان نیز دور از گزند نمانده تا جایی که رئیس اداره محیط زیست بندانزلی به دلیل نقد این پروژه  تا پای عزل نیز پیش رفت.
پیشنهاد دهنده و مجری این طرح شرکت نانو صنعت پرشیا است. یک شرکت مستقر در شهرک صنعتی اصفهان که حتی از مسئولین استان خودشان هم مجوز استفاده از این شیوه را برای حل مشکلات تالابی استان اصفهان دریافت نکردند.
اصلی‌ترین مسئله در این روش به اصطلاح نوین احیای تالاب، عوام فریبی در عنوان ماده استفاده شده آن است. شرکت نانو صنعت پرشیا اعلام کرده که روش احیا با استفاده از ماده «بایوجمی» است که نوعی کوددهی ارگانیک به حساب می آید. ماده بایوجمی شامل سه قسمت پلی ساکارید، کمپوست بایوجمی و نانو ذرات دی اکسید تیتانویم است.
خطرناک‌ترین قسمت این ماده همان nTiO2 یا نانو ذرات دی اکسید تیتانیوم است که بسیار اکتیو و خطرناک می‌باشد. مجری و موافقان می‌گویند مقدار ماده‌ای که استفاده شده بسیار کم و در حد ناچیز است. بنابراین این روش خطری ندارد! اما پرسش هایی در این حوزه مطرح می شود که بی پاسخ است.
اگر ماده‌ای با این مقدار بسیار کم بتواند اکتیویته بالایی داشته باشد به نحوی که در یک بازه زمانی کوتاه به گفته ایشان چند ده سانتی‌متر از رسوبات آلی بستر تالاب را در آب معلق کند، پس اگر وارد بدن جانداران یا انسان شود، چه خواهد کرد؟ نانو ذرات دی‌اکسید تیتانیوم در آب حل نمی‌شوند. از این رو با پایداری زیادی که در طبیعت دارند، هر کجا بروند اثر خود را خواهند گذاشت. و چون ذرات بسیار بسیار ریزی هستند به راحتی وارد بدن جانداران و پس از آن بدن انسان خواهند شد و همان اثر و اکتیویته بالا را خواهند داشت.
مجری طرح معتقد است مدارکی که خطرناک و سرطان زا بودن استفاده از دی اکسید تیتانیوم را اثبات می کند در محیط آزمایشگاهی و در «دُز» یا مقدار بسیار بالا (اُور دُز) بررسی شده اند. اما بررسی ها نشان می دهد در تالاب هم عملا «اُور دُز» اتفاق خواهد افتاد. وقتی نانو ذرات دی اکسید تیتانیوم به داخل آب ریخته شوند، به صورت معلق همراه با جریانات آبی حرکت کرده و در تله های طبیعی شامل نیزارها، پوشش گیاهی، حاشیه و مرز آب و خشکی گیر افتاده و «اُور دُز» اتفاق خواهد اتفاد. از بد حادثه این مکان ها محل تجمیع بسیاری از جانداران هستند.
یکی دیگر از خطرات بسیار بزرگ در دُزهای پایین اتفاق خواهد افتاد، خاصیت فوتوکاتالیست نانو ذرات دی‌اکسید تیتانیوم در برابر اشعه فرابنفش خورشید است. این ذرات در هنگام قرارگیری در معرض نور به شدت فعال می‌شوند و قابلیت از بین بردن مولکول های ارگانیک را دارا هستند. بنابراین از آنجاییکه به راحتی می‌توانند وارد خون، کبد و سایر بافت‌های بدن جانداران شوند، همین خاصیت فوتوکاتالیستی را در بدن نیز خواهند داشت. و این یعنی متلاشی شدن بافت سلولی و جهش ژنتیکی و سرطان.

بزرگ نمایی زیستی به چگونگی ورود یک ماده سمی به زنجیره غذایی گفته می شود که در ابتدا ممکن است بسیار ناچیز باشد. اما به تدریج تجمع آن در بدن جانداران افزایش یافته و در نهایت در انتهای زنجیره به حد خطرناک خود خواهد رسید. یکی از فرآیندهایی که اثرات سوء فلزات سنگین بر موجودات زنده را شدت می‌بخشد، بزرگنمایی زیستی است.
در این روش، نانوذرات باعث معلق شدن توده های فشرده رسوبات آلی که مملو از سموم شیمیایی و فلزات سنگین هستند به آب می شود. آزاد شدن این حجم از فلزات سنگین به یکباره و مصرف رسوبات معلق به عنوان غذای آبزیان، باعت ایجاد پدیده ای به اسم «بلوم شیمیایی» و ورود مقدار بسیار بالایی از سموم، فلزات سنگین به همراه نانو ذرات دی اکسید تیتانیوم به زنجیره غذایی خواهد شد.
وارد کردن هر عنصر خارجی به تالاب باید با مطالعات کامل و احتیاط باشد. هنوز تالاب درگیر ورود بدون کارشناسی آزولا است. در نظر داشته باشید که آزولا به عنوان یکی از بلاهای تالاب انزلی و گیاه است، در حالی که دی‌اکسید تیتانیوم، شیمیایی و بسیار بسیار خطرناک و سرطان زا می‌باشد.
استفاده از نانوذرات دی اکسید تیتانیوم به صورت مستقیم در آب در هیچ کجای دنیا سابقه اجرایی نداشته و بسیار خطرناک و در مورد سرطان زا بودن آن مقالات بسیاری به صورت دانشگاهی در نشریات معتبر علمی دنیا به چاپ رسیده است. اجرای این روش خطرناک و سرطان زا، بدون داشتن آزمایش های لازم و در سکوت کامل خبری، بدون حضور هیچ مسئول مخالف یا حتی فعالان محیط زیست یا کارشناسانی که آشنا به خطرات قطعی آن هستند، و این تعجیل در استفاده از نانوذرات به صورت مستقیم بیشتر شبیه «بیوتروریسم» است.

 فاجعه ای زیست محیطی که به ظاهر با هدف احیای تالاب اما در باطن و نتیجه اش آلوده کردن آب و غذای مردم یک منطقه است. دلیل این همه اصرار برای اجرای یک پروژه تا این اندازه خطرناک از سمت مسئولین و مدیران چه می‌تواند باشد؟ پروژه‌ای که می‌توان با جرات آن را به یک حمله شیمیایی تشبیه کرد.