photo_۲۰۱۸-۰۹-۰۶_۰۷-۳۴-۳۸

تالاب،منبع آب شیرین و حیات موجودات زنده در پر باران ترین شهر  ایران رو به زوال و خشک شدن است!

امروزه یکی از مهمترین مباحث و چالش های کشور بحث محیط زیست و پروژه های حفظ و احیای آن است .

تالاب انزلی واقع در راستای جنوبی سواحل دریای خزر است و از دیرباز بالغ بر ۶۰ کیلومتر طول و وسعتی بالغ بر ۲۰۰ کیلومتر مربع بوده است و یکی از بزرگترین  منابع آب شیرین جهان به شمار می رفت و در کنوانسیون رامسر سال ۱۹۷۱ میلادی در فهرست تاالب های بین المللی جهان با هدف اصلی استفاده خردمندانه از  طریق اقدامات ملی و همکاری های بین المللی به منظور دستیابی به توسعه پایدار قرار گرفت.

متاسفانه امروزه این تالاب با چالشهای متعدد روبروست که نظم تعادلی چرخه تالاب توسط عوامل انسانی دچار پیری زودرس و تحوالت سهمگین و نگران کننده  شده است.اقدامات سهوی یا عمدی در احداث جاده ها و سازه های بدون مطالعه و عدم دانش کافی مبتنی بر بررسی فاز صفر و امکان سنجی پروژه ها آلودگی های  غیر قابل کنترل صنعتی و شهری و … ضرورت و اهمیت طرح پژوهشی را دو چندان کرده است چراکه موجب شد تا این مرداب دیگر بستر حیات آبی و ذخیره آبی  شناخته شده جهان نباشد واعتبارش رادر فهرست بین المللی تاالبهای جهان ازدست بدهد. کاهش عمق آب این زیستگاه از ۹ متر به ۱/۵ متر مصداق این مدعاست.

در مطالعه ی پیش رو تحقیقات بر روی عوامل بحرانی و موفقیت در پروژه های حفظ و احیای تالاب انزلی و مدیریت پروژه های عمرانی در جهت پیش برد این  مهم صورت گرفته است و همچنین راهکارها و پیشنهاداتی ارائه خواهد گردید که از پتانسیل های ممتاز این شهر جهت جذب سرمایه داخلی و خارجی در زمینه های  توسعه پایدار ،آبادانی حفظ تالاب و آبهای زیر زمینی بهره ببرد.یکی از امتیازهای بزرگ وجود منطقه آزاد تجاری و اقتصادی بندر انزلیست که با مدیریت مناسب در  راستای اهداف این طرح می توان گام های بزرگ برداشت و راه توسعه را پیش گرفت. پیشنهاد یک مدل جهت عملی ساختن پروژه حفظ و احیای تالاب:

پروژه های مشارکت عمومی خصوصی –کنسرسیوم ، (PPP) :

به طور کلی مشارکت های عمومی خصوصی PPP به پروژه‌های اشاره دارد که در آن قراردادهای کنسرسیوم بخش خصوصی برای تامین امور مالی طراحی  ساخت و راه اندازی زیرساخت های عمومی در برابر استاندارد های خدماتی تعریف شده قرار دارند در یک مشارکت عمومی خصوصی بخش عمومی  قراردادها برای خرید جریانی از خدمات به جای دارایی منعقد می شود.  به طوریکه تدارکات عمومی سنتی و کنسرسیوم بخش خصوصی مسئول تصمیم  گیری در چگونگی عرضه این خدمات در راستای توافق نامه های مفصل و شاخص های اجرایی مهم هستند.بخش خصوصی از طریق بهره برداری از دارایی ها  در یک دوره ی زمانی مشخص تولید درآمد میکنند. با توجه به کالن بودن پروژه های حفظ و احیای تالاب مانند جمع اوری فاضلاب شهری ،تصفیه و  پمپاژ و استفاده مجدد و همچنین جمع اوری آب شیرین سطحی و باران و انتقال به تالاب یا حتی پروژه های درامد زا و محافظی توریستی تالاب جهت  محافظت از گونه های متنوع و جذب گردشگر و حتی لایروبی لجن مرداب و انتقال آن از محل. میتوان این پروژه هارا در قالب مشارکت عمومی خصوصی  صورت داد. بخش خصوصی دامنه وسیع‌تری از خطرات را در مدت زمان طولانی به همراه خواهد داشت به طور معمول تا ۳۰ سال اگر چه برخی از مشارکت  ها زمان بیشتری به طول می انجامد و در پایان مدت امتیاز دارایی‌ها به بخش عمومی با شرایط مشخصی برگردانده می‌شود .

مشارکت در مسئولیت این پروژه های مهم و حیاتی شهری و ریسک های مربوط به این پروژه ها تا حد قابل توجهی افزایش سطح رفاه را در این منطقه پر  اهمیت بالا می برد و با شتاب بیشتری راه توسعه را در کنار پروژه های دیگر طی میکند.افزایش تعداد صندوق های تامین مالی خصوصی که می توانند  ریسک بالاتری را بپذیرند در کنار تمایل مردمی برای توسعه روند خصوصی سازی سبب شده پیمانکاران بخش خصوصی در سایه حمایت دولت می تواند  نتیجه قابل قبولی را رقم بزند.در این صورت ذینفعان این پروژه هم مردم هستند هم دولت در اینصورت دلسوزی و نظارت بیشتری بر روند حفظ محیط زیست صورت میگیرد. پیشنهاد تشکیل کارگروه عمرانی ،محیط زیستی  

وظایف‌این‌کارگروه‌شامل‌:

۱ مطالعات‌فاز‌صفر( امکان‌سنجی) و‌انتخاب‌ پروژه‌های‌ مناسب 

۲ برگزاری‌ مناقصات‌ و‌انتخاب‌ پیمانکار‌شایسته‌و‌ واجد‌شرایط ( عدم‌ دخالت‌ هیچ‌ مقام‌ مسئولی‌ در‌انتخاب‌ مجری‌ که‌ شامل‌ نمایندگان‌  مجلس‌و‌…‌می‌باشد.)

۳ تحویل‌ پروژه‌ به‌بخش‌خصوصی‌ و‌کنترل‌ دقیق‌ بر‌ روند‌ اجرا‌  

۴ حمایت‌ کامل‌ بخش‌دولتی‌ از‌اشتغالی‌ که‌بخش‌خصوصی‌در‌این‌پروژه‌ها‌انجام‌می‌دهد. 

۵ اعطای‌ امتیازات‌ منطقه‌ آزاد‌انزلی‌ که‌ شامل‌ معافیت‌های‌ مالیاتی‌می‌شود‌ جهت‌ ایجاد انگیزه‌برای‌ مجریان‌منتخب

۶ دعوت‌ از‌پیمانکاران‌ خارجی‌ و‌ سرمایه‌گذار‌ با شروط‌ ایجاد‌ اشتغال‌ نیروهای‌ ایرانی‌ مانند‌پروژه‌های‌مشابه‌ مانند پروژه آکواریوم منطقه آزاد  پروژه های پیشنهادی:

• احداث‌ تصفیه‌ خانه‌ های‌ فاضلاب‌ مجاور‌ تالاب‌ و‌ ایستگاه‌ پمپاژ‌‌ جهت‌ بازگشت‌ به‌ چرخه‌ی‌ کشاورزی‌ و‌ مصارف‌ شهری‌ 

• جمع‌آوری‌ فاضلاب‌ شهری‌،‌ خانگی‌ و‌ صنعتی‌ و‌ هدایت‌ آن‌ به‌ ایستگاه‌ تصفیه خانه‌ 

• جمع‌آوری‌ آب‌ باران‌‌ سطحی‌ و‌ هدایت‌ آن‌ به‌ تالاب و‌ استفاده‌ در‌ مصارف‌ کشاورزی‌ مجاورت‌ تالاب

• آشغال‌ زدایی‌،‌ رسوب‌ زدایی‌ و‌لایروبی‌ مداوم‌ و‌ مکانیزه‌ تالاب 

• ترمیم‌ دیواره‌ی‌ رودخانه‌ها‌ و‌ کنترل‌ حوزه‌های‌ آبریز‌ تالاب‌ 

• و‌ صدها‌ طرح‌ و‌ پروژه‌ی‌ دیگر‌ جهت‌ حفظ‌ و‌ احیای‌ تالاب‌ انزلی‌ و‌ گسترش‌ توسعه‌ پایدار‌‌ در‌ بندر‌انزلی‌ شهری‌ که‌ با‌ دریا‌ و‌ تالاب‌ عجین‌ است‌. 

حال این سوال را از مسئولین محترم میپرسم :  آیا زما آن نرسیده است که در راستای اصلاح خصوصی سازی قدم برداریم و به دست توانمند مجریان مردمی اعتماد  کنیم؟  در تمام کشورهای پیشرفته مجری کارهای بزرگ بخش خصوصی هستند و دولت نظارت دقیق و سختگیرانه دارد که  منجر به کیفیت خروجی می شود . به جراَت میتوان گفت موقعیت جغرافیایی ،سیاسی ، اجتماعی و اقتصادی بندر  انزلی را کمتر منطقه ای داراست و با مدیریت صحیح و تدبیر میتوان از تمام پتانسیل های شهر استفاده نمود .

اشکان آراسته (کارشناس ارشد عمرا ،مدیریت ساخت و فعال محیط زیست)